अथर्ववेद काण्ड 04

(4,1।1अ) ब्रह्म जज्ञानं प्रथमं पुरस्ताद् वि सीमतः सुरुचो वेन आवः|
(4,1।1च्) स बुध्न्या उपमा अस्य विष्ठाः सतश् च योनिम् असतश् च वि वः ||1||

(4,1।2अ) इयं पित्र्या राष्ट्र्य् एत्व् अग्रे प्रथमाय जनुषे भुवनेष्ठाः|
(4,1।2च्) तस्मा एतं सुरुचं ह्वारम् अह्यं घर्मं श्रीणन्तु प्रथमाय धास्यवे ||2||

(4,1।3अ) प्र यो जज्ञे विद्वान् अस्य बन्धुर् विश्वा देवानां जनिमा विवक्ति|
(4,1।3च्) ब्रह्म ब्रह्मण उज् जभार मध्यान् निचैर् उच्चैः स्वधा अभि प्र तस्थौ ||3||

(4,1।4अ) स हि विदः स पृथिव्या ऋतस्था मही क्षेमं रोदसी अस्कभायत्|
(4,1।4च्) महान् मही अस्कभायद् वि जातो द्यां सद्म पार्थिवं च रजः ||4||

(4,1।5अ) स भुध्न्याद् आष्ट्र जनुषो ‘भ्य् अग्रम् बृहस्पतिर् देवता तस्य सम्राट्|
(4,1।5च्) अहर् यच् छुक्रं ज्योतिषो जनिष्टाथ द्युमन्तो वि वसन्तु विप्राः ||5||

(4,1।6अ) नूनं तद् अस्य काव्यो हिनोति महो देवस्य पूर्व्यस्य धाम|
(4,1।6च्) एष जज्ञे बहुभिः साकम् इत्था पूर्वे अर्धे विषिते ससन् नु ||6||

(4,1।7अ) यो ‘थर्वाणं पितरं देवबन्धुं बृहस्पतिं नमसाव च गछात्|
(4,1।7च्) त्वं विश्वेषां जनिता यथासः कविर् देवो न दभायत् स्वधावान् ||7||

(4,2।1अ) य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः|
(4,2।1च्) यो ‘स्येशे द्विपदो यश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ||1||

(4,2।2अ) यः प्राणतो निमिषतो महित्वैको राजा जगतो बभूव|
(4,2।2च्) यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ||2||

(4,2।3अ) यं क्रन्दसी अवतश् चस्कभाने भियसाने रोदसी अह्वयेथाम्|
(4,2।3च्) यस्यासौ पन्था रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ||3||

(4,2।4अ) यस्य द्यौर् उर्वी पृथिवी च मही यस्याद उर्व् अन्तरिक्षम्|
(4,2।4च्) यस्यासौ सूरो विततो महित्वा कस्मै देवाय हविषा विधेम ||4||

(4,2।5अ) यस्य विश्वे हिमवन्तो महित्वा समुद्रे यस्य रसाम् इद् आहुः|
(4,2।5च्) इमाश् च प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ||5||

(4,2।6अ) आपो अग्रे विश्वम् आवन् गर्भं दधाना अमृता ऋतज्ञाः|
(4,2।6च्) यासु देवीष्व् अधि देव आसीत् कस्मै देवाय हविषा विधेम ||6||

(4,2।7अ) हिरण्यगर्भः सम् अवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिर् एक आसीत्|
(4,2।7च्) स दाधार पृथिवीम् उत द्यां कस्मै देवाय हविषा विधेम ||7||

(4,2।8अ) आपो वत्सं जनयन्तीर् गर्भम् अग्रे सम् अइरयन्|
(4,2।8च्) तस्योत जायमानस्योल्ब आसीद् धिरण्ययः कस्मै देवाय हविषा विधेम ||8||

(4,3।1अ) उद् इतस् त्रयो अक्रमन् व्याघ्रः पुरुषो वृकः|
(4,3।1च्) हिरुग् घि यन्ति सिन्धवो हिरुग् देवो वनस्पतिर् हिरुङ् नमन्तु शत्रवः ||1||

(4,3।2अ) परेणैतु पथा वृकः परमेणोत तस्करः|
(4,3।2च्) परेण दत्वती रज्जुः परेणाघायुर् अर्षतु ||2||

(4,3।3अ) अक्ष्यौ च ते मुखं च ते व्याघ्र जम्भयामसि|
(4,3।3च्) आत् सर्वान् विंशतिं नखान् ||3||

(4,3।4अ) व्याघ्रं दत्वतां वयं प्रथमं जम्भयामसि|
(4,3।4च्) आद् उ ष्टेनम् अथो अहिं यातुधानम् अथो वृकम् ||4||

(4,3।5अ) यो अद्य स्तेन आयति स संपिष्टो अपायति|
(4,3।5च्) पथाम् अपध्वंसेनैत्व् इन्द्रो वज्रेण हन्तु तम् ||5||

(4,3।6अ) मूर्णा मृगस्य दन्ता अपिशीर्णा उ पृष्टयः|
(4,3।6च्) निम्रुक् ते गोधा भवतु नीचायच् छशयुर् मृगः ||6||

(4,3।7अ) यत् संयमो न वि यमो वि यमो यन् न संयमः|
(4,3।7च्) इन्द्रजाः सोमजा आथर्वणम् असि व्याघ्रजम्भनम् ||7||

(4,4।1अ) यां त्वा गन्धर्वो अखनद् वरुणाय मृतभ्रजे|
(4,4।1च्) तां त्वा वयं खनामस्य् ओषधिं शेपहर्षणीम् ||1||

(4,4।2अ) उद् उषा उद् उ सूर्य उद् इदं मामकं वचः|
(4,4।2च्) उद् एजतु प्रजापतिर् वृषा शुष्मेण वाजिना ||2||

(4,4।3अ) यथा स्म ते विरोहतो ‘भितप्तम् इवानति|
(4,4।3च्) ततस् ते शुष्मवत्तरम् इयं कृणोत्व् ओषधिः ||3||

(4,4।4अ) उच् छुष्मौषधीनां सारा ऋषभाणाम्|
(4,4।4च्) सं पुंसाम् इन्द्र वृष्ण्यम् अस्मिन् धेहि तनूवशिन् ||4||

(4,4।5अ) अपां रसः प्रथमजो ‘थो वनस्पतीनाम्|
(4,4।5च्) उत सोमस्य भ्रातास्य् उतार्शम् असि वृष्ण्यम् ||5||

(4,4।6अ) अद्याग्ने अद्य सवितर् अद्य देवि सरस्वति|
(4,4।6च्) अद्यास्य ब्रह्मणस् पते धनुर् इवा तानया पसः ||6||

(4,4।7अ) आहं तनोमि ते पसो अधि ज्याम् इव धन्वनि|
(4,4।7च्) क्रमस्वर्श इव रोहितम् अनवग्लायता सदा ||7||

(4,4।8अ) अश्वस्याश्वतरस्याजस्य पेत्वस्य च|
(4,4।8च्) अथ ऋषभस्य ये वाजास् तान् अस्मिन् धेहि तनूवशिन् ||8||

(4,5।1अ) सहस्रशृङ्गो वृषभो यः समुद्राद् उदाचरत्|
(4,5।1च्) तेना सहस्येना वयं नि जनान्त् स्वापयामसि ||1||

(4,5।2अ) न भूमिं वातो अति वाति नाति पश्यति कश् चन|
(4,5।2च्) स्त्रियश् च सर्वाः स्वापय शुनश् चेन्द्रसखा चरन् ||2||

(4,5।3अ) प्रोष्ठेशयास् तल्पेशया नारीर् या वह्यशीवरीः|
(4,5।3च्) स्त्रियो याः पुण्यगन्धयस् ताः सर्वाः स्वापयामसि ||3||

(4,5।4अ) एजदेजद् अजग्रभं चक्षुः प्राणम् अजग्रभम्|
(4,5।4च्) अङ्गान्य् अजग्रभं सर्वा रात्रीणाम् अतिशर्वरे ||4||

(4,5।5अ) य आस्ते यश् चरति यश् च तिष्ठन् विपश्यति|
(4,5।5च्) तेषां सं दध्मो अक्षीणि यथेदं हर्म्यं तथा ||5||

(4,5।6अ) स्वप्तु माता स्वप्तु पिता स्वप्तु श्वा स्वप्तु विश्पतिः|
(4,5।6च्) स्वपन्त्व् अस्यै ज्ञातयः स्वप्त्व् अयम् अभितो जनः ||6||

(4,5।7अ) स्वप्न स्वप्नाभिकरणेन सर्वं नि स्वापया जनम्|
(4,5।7च्) ओत्सूर्यम् अन्यान्त् स्वापयाव्युषं जागृताद् अहम् इन्द्र इवारिष्टो अक्षितः ||7||

(4,6।1अ) ब्राह्मणो जज्ञे प्रथमो दशशीर्षो दशास्यः|
(4,6।1च्) स सोमं प्रथमः पपौ स चकारारसं विषम् ||1||

(4,6।2अ) यावती द्यावापृथिवी वरिम्णा यावत् सप्त सिन्धवो वितष्ठिरे|
(4,6।2च्) वाचं विषस्य दूषणीं ताम् इतो निर् अवादिषम् ||2||

(4,6।3अ) सुपर्णस् त्वा गरुत्मान् विष प्रथमम् आवयत्|
(4,6।3च्) नामीमदो नारूरुप उतास्मा अभवः पितुः ||3||

(4,6।4अ) यस् त आस्यत् पञ्चाङ्गुरिर् वक्राच् चिद् अधि धन्वनः|
(4,6।4च्) अपस्कम्भस्य शल्यान् निर् अवोचम् अहं विषम् ||4||

(4,6।5अ) शल्याद् विषं निर् अवोचम् प्राञ्जनाद् उत पर्णधेः|
(4,6।5च्) अपाष्ठाच् छृङ्गात् कुल्मलान् निर् अवोचम् अहम् विषम् ||5||

(4,6।6अ) अरसस् त इषो शल्यो ‘थो ते अरसं विषम्|
(4,6।6च्) उतारसस्य वृक्षस्य धनुष् टे अरसारसम् ||6||

(4,6।7अ) ये अपीषन् ये अदिहन् य आस्यन् ये अवासृजन्|
(4,6।7च्) सर्वे ते वध्रयः कृता वध्रिर् विषगिरिः कृतः ||7||

(4,6।8अ) वध्रयस् ते खनितारो वध्रिस् त्वम् अस्य् ओषधे|
(4,6।8च्) वध्रिः स पर्वतो गिरिर् यतो जातम् इदं विषम् ||8||

(4,7।1अ) वार् इदम् वारयातै वरणावत्याम् अधि|
(4,7।1च्) तत्रामृतस्यासिक्तं तेना ते वारये विषम् ||1||

(4,7।2अ) अरसं प्राच्यं विषम् अरसं यद् उदीच्यम्|
(4,7।2च्) अथेदम् अधराच्यं करम्भेण वि कल्पते ||2||

(4,7।3अ) करम्भं कृत्वा तिर्यं पीबस्पाकम् उदारथिम्|
(4,7।3च्) क्षुधा किल त्वा दुष्टनो जक्षिवान्त् स न रूरुपः ||3||

(4,7।4अ) वि ते मदं मदावति शरम् इव पातयामसि|
(4,7।4च्) प्र त्वा चरुम् इव येषन्तं वचसा स्थापयामसि ||4||

(4,7।5अ) परि ग्रामम् इवाचितं वचसा स्थापयामसि|
(4,7।5च्) तिष्ठा वृक्ष इव स्थाम्न्य् अभ्रिखाते न रूरुपः ||5||

(4,7।6अ) पवस्तैस् त्वा पर्य् अक्रीणन् दूर्शेभिर् अजिनैर् उत|
(4,7।6च्) प्रक्रीर् असि त्वम् ओषधे ‘भ्रिखाते न रूरुपः ||6||

(4,7।7अ) अनाप्ता ये वः प्रथमा यानि कर्माणि चक्रिरे|
(4,7।7च्) वीरान् नो अत्र मा दभन् तद् व एतत् पुरो दधे ||7||

(4,8।1अ) भूतो भूतेषु पय आ दधाति स भूतानाम् अधिपतिर् बभूव|
(4,8।1च्) तस्य मृत्युश् चरति राजसूयं स राजा अनु मन्यताम् इदं ||1||

(4,8।2अ) अभि प्रेहि माप वेन उग्रश् चेत्ता सपत्नहा|
(4,8।2च्) आ तिष्ठ मित्रवर्धन तुभ्यम् देवा अधि ब्रुवन् ||2||

(4,8।3अ) आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषं छ्रियं वसानश् चरति स्वरोचिः|
(4,8।3च्) महत् तद् वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ ||3||

(4,8।4अ) व्याघ्रो अधि वैयाघ्रे वि क्रमस्व दिशो महीः|
(4,8।4च्) विशस् त्वा सर्वा वाञ्छन्त्व् आपो दिव्याः पयस्वतीः ||4||

(4,8।5अ) या आपो दिव्याः पयसा मदन्त्य् अन्तरिक्ष उत वा पृथिव्याम्|
(4,8।5च्) तासां त्वा सर्वासाम् अपाम् अभि षिञ्चामि वर्चसा ||5||

(4,8।6अ) अभि त्वा वर्चसासिचन्न् आपो दिव्याः पयस्वतीः|
(4,8।6च्) यथासो मित्रवर्धनस् तथा त्वा सविता करत् ||6||

(4,8।7अ) एना व्याघ्रं परिषस्वजानाः सिंहं हिन्वन्ति महते सौभगाय|
(4,8।7च्) समुद्रं न सुभुवस् तस्थिवांसं मर्मृज्यन्ते द्वीपिनम् अप्स्व् अन्तः ||7||

(4,9।1अ) एहि जीवं त्रायमाणं पर्वतस्यास्य् अक्ष्यम्|
(4,9।1च्) विश्वेभिर् देवैर् दत्तं परिधिर् जीवनाय कम् ||1||

(4,9।2अ) परिपाणं पुरुषाणां परिपाणं गवां असि|
(4,9।2च्) अश्वानाम् अर्वताम् परिपाणाय तस्थिषे ||2||

(4,9।3अ) उतासि परिपाणम् यातुजम्भनम् आञ्जन|
(4,9।3च्) उतामृतस्य त्वं वेत्थाथो असि जीवभोजनम् अथो हरितभेषजम् ||3||

(4,9।4अ) यस्याञ्जन प्रसर्पस्य् अङ्गमङ्गम् परुष्परुः|
(4,9।4च्) ततो यक्ष्मं वि बाधस उग्रो मध्यमशीर् इव ||4||

(4,9।5अ) नैनं प्राप्नोति शपथो न कृत्या नाभिशोचनम्|
(4,9।5च्) नैनं विष्कन्धम् अश्नुते यस् त्वा बिभर्त्य् आञ्जन ||5||

(4,9।6अ) असन्मन्त्राद् दुष्वप्न्याद् दुष्कृताच् छमलाद् उत|
(4,9।6च्) दुर्हार्दश् चक्षुषो घोरात् तस्मान् नः पाह्य् आञ्जन ||6||

(4,9।7अ) इदं विद्वान् आञ्जन सत्यं वक्ष्यामि नानृतम्|
(4,9।7च्) सनेयम् अश्वं गाम् अहम् आत्मानं तव पूरुष ||7||

(4,9।8अ) त्रयो दासा आञ्जनस्य तक्मा बलास आद् अहिः|
(4,9।8च्) वर्षिष्ठः पर्वतानां त्रिककुन् नाम ते पिता ||8||

(4,9।9अ) यद् आञ्जनं त्रैककुदम् जातं हिमवतस् परि|
(4,9।9च्) यातूंश् च सर्वाञ् जम्भयत् सर्वाश् च यातुधान्यः ||9||

(4,9।10अ) यदि वासि त्रैककुदं यदि यामुनम् उच्यसे|
(4,9।10च्) उभे ते भद्रे नाम्नी ताभ्यां नः पाह्य् आञ्जन ||10||

(4,10।1अ) वाताज् जातो अन्तरिक्षाद् विद्युतो ज्योतिषस् परि|
(4,10।1च्) स नो हिरण्यजाः शङ्खः कृशनः पात्व् अंहसः ||1||

(4,10।2अ) यो अग्रतो रोचनानां समुद्राद् अधि जज्ञिषे|
(4,10।2च्) शङ्खेन हत्वा रक्षांस्य् अत्त्रिणो वि षहामहे ||2||

(4,10।3अ) शङ्खेनामीवाम् अमतिं शङ्खेनोत सदान्वाः|
(4,10।3च्) शङ्खो नो विश्वभेषजः कृशनः पात्व् अंहसः ||3||

(4,10।4अ) दिवि जातः समुद्रजः सिन्धुतस् पर्य् आभृतः|
(4,10।4च्) स नो हिरण्यजाः शङ्ख आयुष्प्रतरणो मणिः ||4||

(4,10।5अ) समुद्राज् जातो मणिर् वृत्राज् जातो दिवाकरः|
(4,10।5च्) सो अस्मान्त् सर्वतः पातु हेत्या देवासुरेभ्यः ||5||

(4,10।6अ) हिरण्यानाम् एको ‘सि सोमात् त्वम् अधि जज्ञिषे|
(4,10।6च्) रथे त्वम् असि दर्शत इषुधौ रोचनस् त्वं प्र ण आयूंषि तारिषत् ||6||

(4,10।7अ) देवानाम् अस्थि कृशनं बभूव तद् आत्मन्वच् चरत्य् अप्स्व् अन्तः|
(4,10।7च्) तत् ते बध्नाम्य् आयुषे वर्चसे बलाय दीर्घायुत्वाय शतशारदाय कार्शनस् त्वाभि रक्षतु ||7||

(4,11।1अ) अनढ्वान् दाधार पृथिवीम् उत द्याम् अनढ्वान् दाधारोर्व् अन्तरिक्षम्|
(4,11।1च्) अनढ्वान् दाधार प्रदिशः षढ् उर्वीर् अनढ्वान् विश्वं भुवनम् आ विवेश ||1||

(4,11।2अ) अनढ्वान् इन्द्रः स पशुभ्यो वि चष्टे त्रयां छक्रो वि मिमीते अध्वनः|
(4,11।2च्) भूतं भविष्यद् भुवना दुहानः सर्वा देवानाम् चरति व्रतानि ||2||

(4,11।3अ) इन्द्रो जातो मनुष्येष्व् अन्तर् घर्मस् तप्तश् चरति शोशुचानः|
(4,11।3च्) सुप्रजाः सन्त् स उदारे न सर्षद् यो नाश्नीयाद् अनढुहो विजानन् ||3||

(4,11।4अ) अनढ्वान् दुहे सुकृतस्य लोक अइनं प्याययति पवमानः पुरस्तात्|
(4,11।4च्) पर्जन्यो धारा मरुत ऊधो अस्य यज्ञः पयो दक्षिणा दोहो अस्य ||4||

(4,11।5अ) यस्य नेशे यज्ञपतिर् न यज्ञो नास्य दातेशे न प्रतिग्रहीता|
(4,11।5च्) यो विश्वजिद् विश्वभृद् विश्वकर्मा घर्मं नो ब्रूत यतमश् चतुष्पात् ||5||

(4,11।6अ) येन देवाः स्वर् आरुरुहुर् हित्वा शरीरम् अमृतस्य नाभिम्|
(4,11।6च्) तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं घर्मस्य व्रतेन तपसा यशस्यवः ||6||

(4,11।7अ) इन्द्रो रूपेणाग्निर् वहेन प्रजापतिः परमेष्ठी विराट्|
(4,11।7च्) विश्वानरे अक्रमत वैश्वानरे अक्रमतानदुह्य् अक्रमत|
(4,11।7ए) सो ‘दृंहयत सो ‘धारयत ||7||

(4,11।8अ) मध्यम् एतद् अनढुहो यत्रैष वह आहितः|
(4,11।8च्) एतावद् अस्य प्राचीनं यावान् प्रत्यङ् समाहितः ||8||

(4,11।9अ) यो वेदानदुहो दोहान् सप्तानुपदस्वतः|
(4,11।9च्) प्रजां च लोकं चाप्नोति तथा सप्तऋषयो विदुः ||9||

(4,11।10अ) पद्भिः सेदिम् अवक्रामन्न् इरां जङ्घाभिर् उत्खिदन्|
(4,11।10च्) स्रमेणानढ्वान् कीलालं कीनाशश् चाभि गछतः ||10||

(4,11।11अ) द्वादश वा एता रात्रीर् व्रत्या आहुः प्रजापतेः|
(4,11।11च्) तत्रोप ब्रह्म यो वेद तद् वा अनढुहो व्रतम् ||11||

(4,11।12अ) दुहे सायं दुहे प्रातर् दुहे मध्यंदिनं परि|
(4,11।12च्) दोहा ये अस्य संयन्ति तान् विद्मानुपदस्वतः ||12||

(4,12।1अ) रोहण्य् असि रोहण्य् अस्थ्नश् छिन्नस्य रोहणी|
(4,12।1च्) रोहयेदम् अरुन्धति ||1||

(4,12।2अ) यत् ते रिष्टं यत् ते द्युत्तम् अस्ति पेष्ट्रं त आत्मनि|
(4,12।2च्) धाता तद् भद्रया पुनः सं दधत् परुषा परुः ||2||

(4,12।3अ) सं ते मज्जा मज्ज्ञा भवतु सम् उ ते परुषा परुः|
(4,12।3च्) सं ते मांसस्य विस्रस्तं सम् अस्थ्य् अपि रोहतु ||3||

(4,12।4अ) मज्जा मज्ञा सं धीयतां चर्मणा चर्म रोहतु|
(4,12।4च्) असृक् ते अस्थि रोहतु मांसं मांसेन रोहतु ||4||

(4,12।5अ) लोम लोम्ना सं कल्पया त्वचा सं कल्पया त्वचम्|
(4,12।5च्) असृक् ते अस्थि रोहतु छिन्नं सं धेह्य् ओषधे ||5||

(4,12।6अ) स उत् तिष्ठ प्रेहि प्र द्रव रथः सुचक्रः|
(4,12।6च्) सुपविः सुनाभिः प्रति तिष्ठोर्ध्वः ||6||

(4,12।7अ) यदि कर्तं पतित्वा संशश्रे यदि वाश्मा प्रहृतो जघान|
(4,12।7च्) ऋभू रथस्येवाङ्गानि सं दधत् परुषा परुः ||7||

(4,13।1अ) उत देवा अवहितं देवा उन् नयथा पुनः|
(4,13।1च्) उतागश् चक्रुषं देवा देवा जीवयथा पुनः ||1||

(4,13।2अ) द्वाव् इमौ वातौ वात आ सिन्धोर् आ परावतः|
(4,13।2च्) दक्षं ते अन्य आवातु व्य् अन्यो वातु यद् रपः ||2||

(4,13।3अ) आ वात वाहि भेषजं वि वात वाहि यद् रपः|
(4,13।3च्) त्वं हि विश्वभेषज देवानां दूत ईयसे ||3||
(4,13।4अ) त्रायन्ताम् इमं देवास् त्रायन्तां मरुतां गणाः|
(4,13।4च्) त्रायन्तां विश्वा भूतानि यथायम् अरपा असत् ||4||

(4,13।5अ) आ त्वागमं शंतातिभिर् अथो अरिष्टतातिभिः|
(4,13।5च्) दक्षं त उग्रम् आभारिषं परा यक्ष्मं सुवामि ते ||5||

(4,13।6अ) अयं मे हस्तो भगवान् अयं मे भगवत्तरः|
(4,13।6च्) अयं मे विश्वभेषजो ‘यं शिवाभिमर्शनः ||6||

(4,13।7अ) हस्ताभ्यां दशशाखाभ्यां जिह्वा वाचः पुरोगवी|
(4,13।7च्) अनामयित्नुभ्यां हस्ताभ्यां ताभ्यां त्वाभि मृशामसि ||7||

(4,14।1अ) अजो ह्य् अग्नेर् अजनिष्ट शोकात् सो अपश्यज् जनितारम् अग्रे|
(4,14।1च्) तेन देवा देवताम् अग्रा आयन् तेन रोहान् रुरुहुर् मेध्यासः ||1||

(4,14।2अ) क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यान् हस्तेषु बिभ्रतः|
(4,14।2च्) दिवस् पृष्ठं स्वर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आध्वम् ||2||

(4,14।3अ) पृष्ठात् पृथिव्या अहम् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम्|
(4,14।3च्) दिवो नाकस्य पृष्ठात् स्वर् ज्योतिर् अगाम् अहम् ||3||

(4,14।4अ) स्वर् यन्तो नापेक्षन्त आ द्यां रोहन्ति रोदसी|
(4,14।4च्) यज्ञं ये विश्वतोधारं सुविद्वांसो वितेनिरे ||4||

(4,14।5अ) अग्ने प्रेहि प्रथमो देवतानां चक्षुर् देवानाम् उत मानुषानाम्|
(4,14।5च्) इयक्षमाणा भृगुभिः सजोषाः स्वर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ||5||

(4,14।6अ) अजम् अनज्मि पयसा घृतेन दिव्यं सुपर्नं पयसं बृहन्तम्|
(4,14।6च्) तेन गेष्म सुकृतस्य लोकं स्वर् आरोहन्तो अभि नाकम् उत्तमम् ||6||

(4,14।7अ) पञ्चौदनं पञ्चभिर् अङ्गुलिभिर् दर्व्योद्धर पञ्चधैतम् ओदनम्|
(4,14।7च्) प्राच्यां दिशि शिरो अजस्य धेहि दक्षिणायां दिशि दक्षिणं धेहि पार्श्वम् ||7||

(4,14।8अ) प्रतीच्यां दिशि भसदम् अस्य धेह्य् उत्तरस्यां दिश्य् उत्तरं धेहि पार्श्वम्|
(4,14।8च्) ऊर्ध्वायां दिश्य् अजस्यानूकं धेहि दिशि ध्रुवायां धेहि पाजस्यम् अन्तरिक्षे मध्यतो मध्यम् अस्य ||8||

– (4,14।9अ) शृतम् अजं शृतया प्रोर्णुहि त्वचा सर्वैर् अङ्गैः संभृतं विश्वरूपम्|
(4,14।9च्) स उत् तिस्ठेतो अभि नाकम् उत्तमं पद्भिश् चतुर्भिः प्रति तिष्ठ दिक्षु ||9||

(4,15।1अ) समुत्पतन्तु प्रदिशो नभस्वतीः सम् अभ्राणि वातजूतानि यन्तु|
(4,15।1च्) महऋषभस्य नदतो नभस्वतो वाश्रा आपः पृथिवीं तर्पयन्तु ||1||

(4,15।2अ) सम् ईक्षयन्तु तविषाः सुदानवो ‘पां रसा ओषधीभिः सचन्ताम्|
(4,15।2च्) वर्षस्य सर्गा महयन्तु भूमिं पृथग् जायन्ताम् ओषधयो विश्वरूपाः ||2||

(4,15।3अ) सम् ईक्षयस्व गायतो नभांस्य् अपाम् वेगासः पृथग् उद् विजन्ताम्|
(4,15।3च्) वर्षस्य सर्गा महयन्तु भूमिं पृथग् जायन्ताम् वीरुधो विश्वरूपाः ||3||

(4,15।4अ) गणास् त्वोप गायन्तु मारुताः पर्जन्य घोषिणः पृथक्|
(4,15।4च्) सर्गा वर्षस्य वर्षतो वर्षन्तु पृथिवीम् अनु ||4||

(4,15।5अ) उद् ईरयत मरुतः समुद्रतस् त्वेषो अर्को नभ उत् पातयाथ|
(4,15।5च्) महऋषभस्य नदतो नभस्वतो वाश्रा आपः पृथिवीं तर्पयन्तु ||5||

(4,15।6अ) अभि क्रन्द स्तनयार्दयोदधिं भूमिं पर्जन्य पयसा सम् अङ्धि|
(4,15।6च्) त्वया सृष्टं बहुलम् अइतु वर्षम् आशारैषी कृशगुर् एत्व् अस्तम् ||6||

(4,15।7अ) सं वो ‘वन्तु सुदानव उत्सा अजगरा उत|
(4,15।7च्) मरुद्भिः प्रच्युता मेघा वर्षन्तु पृथिवीम् अनु ||7||

(4,15।8अ) आशामाशां वि द्योततां वाता वान्तु दिशोदिशः|
(4,15।8च्) मरुद्भिः प्रच्युता मेघाः सं यन्तु पृथिवीम् अनु ||8||

(4,15।9अ) आपो विद्युद् अभ्रं वर्षं सं वो ‘वन्तु सुदानव उत्सा अजगरा उत|
(4,15।9च्) मरुद्भिः प्रच्युता मेघाः प्रावन्तु पृथिवीम् अनु ||9||

(4,15।10अ) अपाम् अग्निस् तनूभिः संविदानो य ओषधीनाम् अधिपा बभूव|
(4,15।10च्) स नो वर्षं वनुतां जातवेदाः प्राणं प्रजाभ्यो अमृतं दिवस् परि ||10||

(4,15।11अ) प्रजापतिः सलिलाद् आ समुद्राद् आप ईरयन्न् उदधिम् अर्दयाति|
(4,15।11च्) प्र प्यायतां वृष्णो अश्वस्य रेतो ‘र्वान् एतेन स्तनयित्नुनेहि ||11||

(4,15।12अ) अपो निषिञ्चन्न् असुरः पिता नः श्वसन्तु गर्गरा अपां वरुणाव नीचीर् अपः सृज|
(4,15।12च्) वदन्तु पृश्निबाहवो मण्ढूका इरिणानु ||12||

(4,15।13अ) संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः|
(4,15।13च्) वाचम् पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्दूका अवादिषुः ||13||

(4,15।14अ) उपप्रवद मण्ढूकि वर्षं आ वद तादुरि|
(4,15।14च्) मध्ये ह्रदस्य प्लवस्व विगृह्य चतुरः पदः ||14||

(4,15।15अ) खण्वखा3इ खैमखा3इ मध्ये तदुरि|
(4,15।15च्) वर्षं वनुध्वं पितरो मरुतां मन इछत ||15||

(4,15।16अ) महान्तं कोशम् उद् अचाभि षिञ्च सविद्युतं भवतु वातु वातः|
(4,15।16च्) तन्वतां यज्ञं बहुधा विसृष्टा आनन्दिनीर् ओषधयो भवन्तु ||16||

(4,16।1अ) बृहन्न् एषाम् अधिष्ठाता अन्तिकाद् इव पश्यति|
(4,16।1च्) य स्तायन् मन्यते चरन्त् सर्वं देवा इदं विदुः ||1||

(4,16।2अ) यस् तिष्ठति चरति यश् च वञ्चति यो निलायं चरति यः प्रतङ्कम्|
(4,16।2च्) द्वौ संनिषद्य यन् मन्त्रयेते राजा तद् वेद वरुणस् तृतीयः ||2||

(4,16।3अ) उतेयं भूमिर् वरुणस्य राज्ञ उतासौ द्यौर् बृहती दूरेअन्ता|
(4,16।3च्) उतो समुद्रौ वरुणस्य कुक्षी उतास्मिन्न् अल्प उदके निलीनः ||3||

(4,16।4अ) उत यो द्याम् अतिसर्पात् परस्तान् न स मुच्यातै वरुणस्य राज्ञः|
(4,16।4च्) दिव स्पशः प्र चरन्तीदम् अस्य सहस्राक्षा अति पश्यन्ति भूमिम् ||4||

(4,16।5अ) सर्वं तद् राजा वरुणो वि चष्टे यद् अन्तरा रोदसी यत् परस्तात्|
(4,16।5च्) संख्याता अस्य निमिषो जनानाम् अक्षान् इव श्वघ्नी नि मिनोति तानि ||5||

(4,16।6अ) ये ते पाशा वरुण सप्तसप्त त्रेधा तिष्ठन्ति विषिता रुषन्तः|
(4,16।6च्) छिनन्तु सर्वे अनृतं वदन्तं यः सत्यवाद्य् अति तं सृजन्तु ||6||

(4,16।7अ) शतेन पाशैर् अभि धेहि वरुणैनं मा ते मोच्य् अनृतवाङ् नृचक्षः|
(4,16।7च्) आस्तां जाल्म उदरं श्रंशयित्वा कोश इवाबन्धः परिकृत्यमानः ||7||

(4,16।8अ) यः समाभ्यो वरुणो यो व्याभ्यो यः संदेश्यो वरुणो यो विदेश्यो|
(4,16।8च्) यो दैवो वरुणो यश् च मानुषः ||8||

(4,16।9अ) तैस् त्वा सर्वैर् अभि ष्यामि पाशैर् असाव् आमुष्यायणामुष्याः पुत्र|
(4,16।9च्) तान् उ ते सर्वान् अनुसंदिशामि ||9||

(4,17।1अ) ईशाणां त्वा भेषजानाम् उज्जेष आ रभामहे|
(4,17।1च्) चक्रे सहस्रवीर्यम् सर्वस्मा ओषधे त्वा ||1||

(4,17।2अ) सत्यजितं शपथयावनीं सहमानां पुनःसराम्|
(4,17।2च्) सर्वाः सम् अह्व्य् ओषधीर् इतो नः पारयाद् इति ||2||

(4,17।3अ) या शशाप शपनेन याघं मूरम् आदधे|
(4,17।3च्) या रसस्य हरणाय जातम् आरेभे तोकम् अत्तु सा ||3||

(4,17।4अ) यां ते चक्रुर् आमे पात्रे यां चक्रुर् नीललोहिते|
(4,17।4च्) आमे मांसे कृत्यां यां चक्रुस् तया कृत्याकृतो जहि ||4||

(4,17।5अ) दौष्वप्न्यं दौर्जीवित्यं रक्षो अभ्वम् अराय्यः|
(4,17।5च्) दुर्णाम्नीः सर्वा दुर्वाचस् ता अस्मन् नाशयामसि ||5||

(4,17।6अ) क्षुधामारं तृष्णामारम् अगोताम् अनपत्यताम्|
(4,17।6च्) अपामार्ग त्वया वयं सर्वं तद् अप मृज्महे ||6||

(4,17।7अ) तृष्णामारं क्षुधामारं अथो अक्षपराजयम्|
(4,17।7च्) अपामार्ग त्वया वयं सर्वं तद् अप मृज्महे ||7||

(4,17।8अ) अपामार्ग ओषधीनां सर्वासाम् एक इद् वशी|
(4,17।8च्) तेन ते मृज्म आस्थितम् अथ त्वम् अगदश् चर ||8||

(4,18।1अ) समं ज्योतिः सूर्येणाह्ना रात्री समावती|
(4,18।1च्) कृणोमि सत्यम् ऊतये ‘रसाः सन्तु कृत्वरीः ||1||

(4,18।2अ) यो देवाः कृत्यां कृत्वा हराद् अविदुषो गृहम्|
(4,18।2च्) वत्सो धारुर् इव मातरं तं प्रत्यग् उप पद्यताम् ||2||

(4,18।3अ) अमा कृत्वा पाप्मानं यस् तेनान्यं जिघांसति|
(4,18।3च्) अश्मानस् तस्यां दग्धायां बहुलाः फट् करिक्रति ||3||

(4,18।4अ) सहस्रधामन् विशिखान् विग्रीवां छायया त्वम्|
(4,18।4च्) प्रति स्म चक्रुषे कृत्यां प्रियां प्रियावते हर ||4||

(4,18।5अ) अनयाहम् ओषध्या सर्वाः कृत्या अदूदुषम्|
(4,18।5च्) यां क्षेत्रे चक्रुर् यां गोषु यां वा ते पुरुषेषु ||5||

(4,18।6अ) यश् चकार न शशाक कर्तुं शश्रे पादम् अङ्गुरिम्|
(4,18।6च्) चकार भद्रम् अस्मभ्यम् आत्मने तपनम् तु सः ||6||

(4,18।7अ) अपामार्गो ‘प मार्ष्टु क्षेत्रियं शपथश् च यः|
(4,18।7च्) अपाह यातुधानीर् अप सर्वा अराय्यः ||7||

(4,18।8अ) अपमृज्य यातुधानान् अप सर्वा अराय्यः|
(4,18।8च्) अपामार्ग त्वया वयं सर्वं तद् अप मृज्महे ||8||

(4,19।1अ) उतो अस्य् अबन्धुकृद् उतो असि नु जामिकृत्|
(4,19।1च्) उतो कृत्याकृतः प्रजां नदम् इवा छिन्धि वार्षिकम् ||1||

(4,19।2अ) ब्राह्मणेन पर्युक्तासि कण्वेन नार्षदेन|
(4,19।2च्) सेनेवैषि त्विषीमती न तत्र भयम् अस्ति यत्र प्राप्नोष्य् ओषधे ||2||

(4,19।3अ) अग्रम् एष्य् ओषधीनां ज्योतिषेवाभिदीपयन्|
(4,19।3च्) उत त्रातासि पाकस्याथो हन्तासि रक्षसः ||3||

(4,19।4अ) यद् अदो देवा असुरांस् त्वयाग्रे निरकुर्वत|
(4,19।4च्) ततस् त्वम् अध्य् ओषधे ‘पामार्गो अजायथाः ||4||

(4,19।5अ) विभिन्दती शतशाखा विभिन्दन् नाम ते पिता|
(4,19।5च्) प्रत्यग् वि भिन्धि त्वं तं यो अस्मां अभिदासति ||5||

(4,19।6अ) असद् भूम्याः सम् अभवत् तद् याम् एति महद् व्यचः|
(4,19।6च्) तद् वै ततो विधूपायत् प्रत्यक् कर्तारम् ऋछतु ||6||

(4,19।7अ) प्रत्यङ् हि संबभूविथ प्रतीचीनफलस् त्वम्|
(4,19।7च्) सर्वान् मच् छपथाम् अधि वरीयो यावया वधम् ||7||

(4,19।8अ) शतेन मा परि पाहि सहस्रेणाभि रक्षा मा|
(4,19।8च्) इन्द्रस् ते वीरुधां पत उग्र ओज्मानम् आ दधत् ||8||

(4,20।1अ) आ पश्यति प्रति पश्यति परा पश्यति पश्यति|
(4,20।1च्) दिवम् अन्तरिक्षम् आद् भूमिं सर्वं तद् देवि पश्यति ||1||

(4,20।2अ) तिस्रो दिवस् तिस्रः पृथिवीः षट् चेमाः प्रदिशाः पृथक्|
(4,20।2च्) त्वयाहं सर्वा भूतानि पश्यानि देव्य् ओषधे ||2||

(4,20।3अ) दिव्यस्य सुपर्णस्य तस्य हासि कनीनिका|
(4,20।3च्) सा भूमिम् आ रुरोहिथ वह्यं श्रान्ता वधूर् इव ||3||

(4,20।4अ) तां मे सहस्राक्षो देवो दक्षिणे हस्त आ दधत्|
(4,20।4च्) तयाहं सर्वं पश्यामि यश् च शूद्र उतार्यः ||4||

(4,20।5अ) आविष् कृणुष्व रूपानि मात्मानम् अप गूहथाः|
(4,20।5च्) अथो सहस्रचक्षो त्वं प्रति पश्याः किमीदिनः ||5||

(4,20।6अ) दर्शय मा यातुधानान् दर्शय यातुधान्यः|
(4,20।6च्) पिशाचान्त् सर्वान् दर्शयेति त्वा रभ ओषधे ||6||

(4,20।7अ) कश्यपस्य चक्षुर् असि शुन्याश् च चतुरक्ष्याः|
(4,20।7च्) वीध्रे सूर्यम् इव सर्पन्तं मा पिशाचं तिरस् करः ||7||

(4,20।8अ) उद् अग्रभं परिपाणाद् यातुधानं किमीदिनम्|
(4,20।8च्) तेनाहं सर्वं पश्याम्य् उत शूद्रम् उतार्यम् ||8||

(4,20।9अ) यो अन्तरिक्षेण पतति दिवम् यश् च अतिसर्पति|
(4,20।9च्) भूमिं यो मन्यते नाथं तं पिशाचम् प्र दर्शय ||9||

(4,21।1अ) आ गावो अग्मन्न् उत भद्रम् अक्रन्त् सीदन्तु गोष्ठे रणयन्त्व् अस्मे|
(4,21।1च्) प्रजावतीः पुरुरूपा इह स्युर् इन्द्राय पूर्वीर् उषसो दुहानाः ||1||

(4,21।2अ) इन्द्रो यज्वने गृणते च शिक्षत उपेद् ददाति न स्वं मुषायति|
(4,21।2च्) भूयोभूयो रयिम् इद् अस्य वर्धयन्न् अभिन्ने खिल्ये नि दधाति देवयुम् ||2||

(4,21।3अ) न ता नशन्ति न दभाति तस्करो नासाम् आमित्रो व्यथिर् आ दधर्षति|
(4,21।3च्) देवांश् च याभिर् यजते ददाति च ज्योग् इत् ताभिः सचते गोपतिः सह ||3||

(4,21।4अ) न ता अर्वा रेणुककाटो ‘श्नुते न संस्कृतत्रम् उप यन्ति ता अभि|
(4,21।4च्) उरुगायम् अभयं तस्य ता अनु गावो मर्तस्य वि चरन्ति यज्वनः ||4||

(4,21।5अ) गावो भगो गाव इन्द्रो म इछाद् गाव सोमस्य प्रथमस्य भक्षः|
(4,21।5च्) इमा या गावः स जनास इन्द्र इछामि हृदा मनसा चिद् इन्द्रम् ||5||

(4,21।6अ) यूयं गावो मेदयथ कृशं चिद् अश्रीरं चित् कृणुथा सुप्रतीकम्|
(4,21।6च्) भद्रं गृहं कृणुथ भद्रवाचो बृहद् वो वय उच्यते सभासु ||6||

(4,21।7अ) प्रजावतीः सूयवसे रुशन्तीः शुद्धा अपः सुप्रपाणे पिबन्तीः|
(4,21।7च्) मा व स्तेन ईशत माघशंसः परि वो रुद्रस्य हेतिर् वृणक्तु ||7||

(4,22।1अ) इमम् इन्द्र वर्धय क्षत्रियं मे इमं विशाम् एकवृषं कृणु त्वम्|
(4,22।1च्) निर् अमित्रान् अक्ष्णुह्य् अस्य सर्वांस् तान् रन्धयास्मा अहमुत्तरेषु ||1||

(4,22।2अ) एमं भज ग्रामे अश्वेषु गोषु निष् टं भज यो अमित्रो अस्य|
(4,22।2च्) वर्ष्म क्षत्राणाम् अयम् अस्तु राजेन्द्र शत्रुं रन्धय सर्वम् अस्मै ||2||

(4,22।3अ) अयम् अस्तु धनपतिर् धनानाम् अयं विशां विश्पतिर् अस्तु राजा|
(4,22।3च्) अस्मिन्न् इन्द्र महि वर्चांसि धेह्य् अवर्चसं कृणुहि शत्रुम् अस्य ||3||

(4,22।4अ) अस्मै द्यावापृथिवी भूरि वामं दुहाथां घर्मदुघे इव धेनू|
(4,22।4च्) अयं राजा प्रिय इन्द्रस्य भूयात् प्रियो गवाम् ओषधीनां पशूनाम् ||4||

(4,22।5अ) युनज्मि त उत्तरावन्तम् इन्द्रं येन जयन्ति न पराजयन्ते|
(4,22।5च्) यस् त्वा करद् एकवृषं जनानाम् उत राज्ञाम् उत्तमं मानवानाम् ||5||

(4,22।6अ) उत्तरस् त्वम् अधरे ते सपत्ना ये के च राजन् प्रतिशत्रवस् ते|
(4,22।6च्) एकवृष इन्द्रसखा जिगीवां छत्रूयताम् आ भरा भोजनानि ||6||

(4,22।7अ) सिंहप्रतीको विशो अद्धि सर्वा व्याघ्रप्रतीको ‘व बाधस्व शत्रून्|
(4,22।7च्) एकवृष इन्द्रसखा जिगीवां छत्रूयताम् आ खिदा भोजनानि ||7||

(4,23।1अ) अग्नेर् मन्वे प्रथमस्य प्रचेतसः पाञ्चजन्यस्य बहुधा यम् इन्धते|
(4,23।1च्) विशोविशः प्रविशिवांसम् ईमहे स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||1||

(4,23।2अ) यथा हव्यं वहसि जातवेदो यथा यज्ञं कल्पयसि प्रजानन्|
(4,23।2च्) एवा देवेभ्यः सुमतिं न आ वह स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||2||

(4,23।3अ) यामन्यामन्न् उपयुक्तं वहिष्ठं कर्मङ्कर्मन्न् आभगम् अग्निम् ईढे|
(4,23।3च्) रक्षोहणं यज्ञवृधं घृताहुतं स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||3||

(4,23।4अ) सुजातं जातवेदसम् अग्निं वैश्वानरं विभुम्|
(4,23।4च्) हव्यवाहं हवामहे स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||4||

(4,23।5अ) येन ऋषयो बलम् अद्योतयन् युजा येनासुराणाम् अयुवन्त मायाः|
(4,23।5च्) येनाग्निना पणीन् इन्द्रो जिगाय स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||5||

(4,23।6अ) येन देवा अमृतम् अन्वविन्दन् येनौषधीर् मधुमतीर् अकृण्वन्|
(4,23।6च्) येन देवाः स्वर् आभरन्त् स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||6||

(4,23।7अ) यस्येदं प्रदिशि यद् विरोचते यज् जातं जनितव्यं च केवलम्|
(4,23।7च्) स्तौम्य् अग्निं नाथितो जोहवीमि स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||7||

(4,24।1अ) इन्द्रस्य मन्महे शश्वद् इद् अस्य मन्महे वृत्रघ्न स्तोमा उप मेम आगुः|
(4,24।1च्) यो दाशुषः सुकृतो हवम् एति स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||1||

(4,24।2अ) य उग्रीणाम् उग्रबाहुर् ययुर् यो दानवानां बलम् आरुरोज|
(4,24।2च्) येन जिताः सिन्धवो येन गावः स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||2||

(4,24।3अ) यश् चर्षणिप्रो वृषभः स्वर्विद् यस्मै ग्रावाणः प्रवदन्ति नृम्णम्|
(4,24।3च्) यस्याध्वरः सप्तहोता मदिष्ठः स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||3||

(4,24।4अ) यस्य वशास ऋषभास उक्षणो यस्मै मीयन्ते स्वरवः स्वर्विदे|
(4,24।4च्) यस्मै शुक्रः पवते ब्रह्मशुम्भितः स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||4||

(4,24।5अ) यस्य जुष्टिं सोमिनः कामयन्ते यं हवन्त इषुमन्तं गविष्टौ|
(4,24।5च्) यस्मिन्न् अर्कः शिश्रिये यस्मिन्न् ओजः स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||5||

(4,24।6अ) यः प्रथमः कर्मकृत्याय जज्ञे यस्य वीर्यम् प्रथमस्यानुबुद्धम्|
(4,24।6च्) येनोद्यतो वज्रो ‘भ्यायताहिं स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||6||

(4,24।7अ) यः संग्रामान् नयति सं युधे वशी यः पुष्टानि संसृजति द्वयानि|
(4,24।7च्) स्तौमीन्द्रं नाथितो जोहवीमि स नो मुञ्चत्व् अंहसः ||7||

(4,25।1अ) वायोः सवितुर् विदथानि मन्महे याव् आत्मन्वद् विशथो यौ च रक्षथः|
(4,25।1च्) यौ विश्वस्य परिभू बभूवथुस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||1||

(4,25।2अ) ययोः संख्याता वरिमा पार्हिवानि याभ्यां रजो युपितम् अन्तरिक्षे|
(4,25।2च्) ययोः प्रायं नान्व् आनशे कश् चन तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||2||

(4,25।3अ) तव व्रते नि विशन्ते जनासस् त्वय्य् उदिते प्रेरते चित्रभानो|
(4,25।3च्) युवं वायो सविता च भुवनानि रक्षथस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||3||

(4,25।4अ) अपेतो वायो सविता च दुष्कृतम् अप रक्षांसि शिमिदां च सेधतम्|
(4,25।4च्) सं ह्य् ऊर्जया सृजथः सं बलेन तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||4||

(4,25।5अ) रयिं मे पोषं सवितोत वायुस् तनू दक्षम् आ सुवतां सुशेवम्|
(4,25।5च्) अयक्ष्मतातिं मह इह धत्तं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||5||

(4,25।6अ) प्र सुमतिं सवितर् वाय ऊतये महस्वन्तं मत्सरं मादयाथः|
(4,25।6च्) अर्वाग् वामस्य प्रवतो नि यछतं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||6||

(4,25।7अ) उप श्रेष्ठा न आशिषो देवयोर् धामन्न् अस्थिरन्|
(4,25।7च्) स्तौमि देवं सवितारं च वायुं तौ नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||7||

(4,26।1अ) मन्वे वां द्यावापृथिवी सुभोजसौ सचेतसौ ये अप्रथेथाम् अमिता योजनानि|
(4,26।1च्) प्रतिष्ठे ह्य् अभवतं वसूनां ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||1||

(4,26।2अ) प्रतिष्ठे ह्य् अभवतं वसूनां प्रवृद्धे देवी सुभगे उरूची|
(4,26।2च्) द्यावापृथिवी भवतं मे स्योने ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||2||

(4,26।3अ) असन्तापे सुतपसौ हुवे ‘हम् उर्वी गम्भीरे कविभिर् नमस्ये|
(4,26।3च्) द्यावापृथिवी भवतं मे स्योने ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||3||

(4,26।4अ) ये अमृतं बिभृथो ये हवींषि ये स्रोत्या बिभृथो ये मनुष्यान्|
(4,26।4च्) द्यावापृथिवी भवतं मे स्योने ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||4||

(4,26।5अ) ये उस्रिया बिभृथो ये वनस्पतीन् ययोर् वां विश्वा भुवनान्य् अन्तः|
(4,26।5च्) द्यावापृथिवी भवतं मे स्योने ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||5||

(4,26।6अ) ये कीलालेन तर्पयथो ये घृतेन याभ्याम् ऋते न किं चन शक्नुवन्ति|
(4,26।6च्) द्यावापृथिवी भवतं मे स्योने ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||6||

(4,26।7अ) यन् मेदम् अभिशोचति येनयेन वा कृतं पौरुषेयान् न दैवात्|
(4,26।7च्) स्तौमि द्यावापृथिवी नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चतम् अंहसः ||7||

(4,27।1अ) मरुतां मन्वे अधि मे ब्रुवन्तु प्रेमं वाजं वाजसाते अवन्तु|
(4,27।1च्) आशून् इव सुयमान् अह्व ऊतये ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||1||

(4,27।2अ) उत्सम् अक्षितं व्यचन्ति ये सदा य आसिञ्चन्ति रसम् ओषधीषु|
(4,27।2च्) पुरो दधे मरुतः पृश्निमातॄंस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||2||
(4,27।3अ) पयो धेनूनां रसम् ओषधीनां जवम् अर्वतां कवयो य इन्वथ|
(4,27।3च्) शग्मा भवन्तु मरुतो नः स्योनास् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||3||

(4,27।4अ) अपः समुद्राद् दिवम् उद् वहन्ति दिवस् पृथिवीम् अभि ये सृजन्ति|
(4,27।4च्) ये अद्भिर् ईशाना मरुतश् चरन्ति ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||4||

(4,27।5अ) ये कीलालेन तर्पयन्ति ये घृतेन ये वा वयो मेदसा संसृजन्ति|
(4,27।5च्) ये अद्भिर् ईशाना मरुतो वर्षयन्ति ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||5||

(4,27।6अ) यदीद् इदं मरुतो मारुतेन यदि देवा दैव्येनेदृग् आर|
(4,27।6च्) यूयम् ईशिध्वे वसवस् तस्य निष्कृतेस् ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||6||

(4,27।7अ) तिग्मम् अनीकम् विदितं सहस्वन् मारुतं शर्धः पृतनासूग्रम्|
(4,27।7च्) स्तौमि मरुतो नाथितो जोहवीमि ते नो मुञ्चन्त्व् अंहसः ||7||

(4,28।1अ) भवाशर्वौ मन्वे वां तस्य वित्तं ययोर् वाम् इदं प्रदिशि यद् विरोचते|
(4,28।1च्) याव् अस्येशाथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||1||

(4,28।2अ) ययोर् अभ्यभ्व उत यद् दूरे चिद् यौ विदिताव् इषुभृताम् असिष्ठौ|
(4,28।2च्) याव् अस्येशथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||2||

(4,28।3अ) सहस्राक्षौ वृत्रहना हुवेहं दूरेगव्यूती स्तुवन्न् एम्य् उग्रौ|
(4,28।3च्) याव् अस्येशथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||3||

(4,28।4अ) याव् आरेभाथे बहु साकम् अग्रे प्र चेद् अस्राष्ट्रम् अभिभां जनेषु|
(4,28।4च्) याव् अस्येशथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||4||

(4,28।5अ) ययोर् वधान् नापपद्यते कश् चनान्तर् देवेषूत मानुषेषु|
(4,28।5च्) याव् अस्येशथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||5||

(4,28।6अ) यः कृत्याकृन् मूलकृद् यातुधानो नि तस्मिन् धत्तं वज्रम् उग्रौ|
(4,28।6च्) याव् अस्येशथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||6||

(4,28।7अ) अधि नो ब्रूतं पृतनासूग्रौ सं वज्रेण सृजतं यः किमीदी|
(4,28।7च्) स्तौमि भवाशर्वौ नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||7||

(4,29।1अ) मन्वे वां मित्रावरुणाव् ऋतावृधौ सचेतसौ द्रुह्वणो यौ नुदेथे|
(4,29।1च्) प्र सत्यावानम् अवथो भरेषु तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||1||

(4,29।2अ) सचेतसौ द्रुह्वणो यौ नुदेथे प्र सत्यावानम् अवथो भरेषु|
(4,29।2च्) यौ गछथो नृचक्षसौ बभ्रुणा सुतं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||2||

(4,29।3अ) याव् अङ्गिरसम् अवथो याव् अगस्तिं मित्रावरुणा जमदग्निम् अत्त्रिम्|
(4,29।3च्) यौ कश्यपम् अवथो यौ वसिष्ठं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||3||

(4,29।4अ) यौ श्यावाश्वम् अवथो वाध्र्यश्वं मित्रावरुणा पुरुमीडम् अत्त्रिम्|
(4,29।4च्) यौ विमदम् अवथो सप्तवध्रिं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||4||

(4,29।5अ) यौ भरद्वाजम् अवथो यौ गविष्ठिरं विश्वामित्रं वरुण मित्र कुत्सम्|
(4,29।5च्) यौ कक्षीवन्तम् अवथो प्रोत कण्वं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||5||

(4,29।6अ) यौ मेधातिथिम् अवथो यौ त्रिशोकं मित्रावरुणाव् उशनाम् काव्यं यौ|
(4,29।6च्) यौ गोतमम् अवथो प्रोत मुग्दलं तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||6||

(4,29।7अ) ययो रथः सत्यवर्त्म र्जुरश्मिर् मिथुया चरन्तम् अभियाति दूषयन्|
(4,29।7च्) स्तौमि मित्रावरुणौ नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतम् अंहसः ||7||

(4,30।1अ) अहं रुद्रेभिर् वसुभिश् चराम्य् अहम् आदित्यैर् उत विश्वदेवैः|
(4,30।1च्) अहं मित्रावरुनोभा बिभर्म्य् अहम् इन्द्राग्नी अहम् अश्विनोभा ||1||

(4,30।2अ) अहं राष्ट्री संगमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम्|
(4,30।2च्) तां मा देवा व्य् अदधुः पुरुत्रा भूरिस्थात्रां भूर्य् आवेशयन्तः ||2||

(4,30।3अ) अहम् एव स्वयम् इदं वदामि जुष्टं देवानाम् उत मानुषाणाम्|
(4,30।3च्) यं कामये तन्तम् उग्रं कृणोमि तं ब्रह्माणं तम् ऋषिं तं सुमेधाम् ||3||

(4,30।4अ) मया सो ‘न्नम् अत्ति यो विपश्यति यः प्राणति य ईम् शृणोत्य् उक्तम्|
(4,30।4च्) अमन्तवो मां त उप क्षियन्ति श्रुधि श्रुत श्रुद्धेयं ते वदामि ||4||

(4,30।5अ) अहं रुद्राय धनुर् आ तनोमि ब्रह्मद्विषे शरवे हन्तवा उ|
(4,30।5च्) अहं जनाय समदं कृणोमि अहम् द्यावापृथिवी आ विवेश ||5||

(4,30।6अ) अहं सोमम् आहनसं बिभर्म्य् अहं त्वष्टारम् उत पूषणं भगम्|
(4,30।6च्) अहं दधामि द्रविणा हविष्मते सुप्राव्या यजमानाय सुन्वते ||6||

(4,30।7अ) अहं सुवे पितरम् अस्य मूर्धन् मम योनिर् अप्स्व् अन्तः समुद्रे|
(4,30।7च्) ततो वि तिष्ठे भुवनानि विश्वोतामूं द्यां वर्ष्मणोप स्पृशामि ||7||

(4,30।8अ) अहम् एव वातैव प्र वाम्य् आरभमाणा भुवनानि विश्वा|
(4,30।8च्) परो दिवा पर एना पृथिव्यैतावती महिम्ना सं बभूव ||8||

(4,31।1अ) त्वया मन्यो सरथम् आरुजन्तो हर्षमाणा हृषितासो मरुत्वन्|
(4,31।1च्) तिग्मेषव आयुधा संशिशाना उप प्र यन्तु नरो अग्निरूपाः ||1||

(4,31।2अ) अग्निर् इव मन्यो त्विषितः सहस्व सेनानीर् नः सहुरे हूत एधि|
(4,31।2च्) हत्वाय शत्रून् वि भजस्व वेद ओजो मिमानो वि मृधो नुदस्व ||2||

(4,31।3अ) सहस्व मन्यो अभिमातिम् अस्मै रुजन् मृणन् प्रमृणन् प्रेहि शत्रून्|
(4,31।3च्) उग्रं ते पाजो नन्व् आ रुरुध्रे वशी वशं नयासा एकज त्वम् ||3||

(4,31।4अ) एको बहूनाम् असि मन्य ईढिता विशंविशम् युद्धाय सं शिशाधि|
(4,31।4च्) अकृत्तरुक् त्वया युजा वयं द्युमन्तं घोषम् विजयाय कृण्मसि ||4||

(4,31।5अ) विजेषकृद् इन्द्र इवानवब्रवो ‘स्माकं मन्यो अधिपा भवेह|
(4,31।5च्) प्रियं ते नाम सहुरे गृणीमसि विद्मा तम् उत्सं यत आबभूथ ||5||

(4,31।6अ) आभूत्या सहजा वज्र सायक सहो बिभर्षि सहभूत उत्तरम्|
(4,31।6च्) क्रत्वा नो मन्यो सह मेद्य् एधि महाधनस्य पुरुहूत संसृजि ||6||

(4,31।7अ) संसृष्टं धनम् उभयं समाकृतम् अस्मभ्यं धत्तां वरुणश् च मन्युः|
(4,31।7च्) भियो दधाना हृदयेषु शत्रवः पराजितासो अप नि लयन्ताम् ||7||

(4,32।1अ) यस् ते मन्यो ‘विधद् वज्र सायक सह ओजः पुष्यति विश्वम् आनुषक्|
(4,32।1च्) साह्याम दासम् आर्यं त्वया युजा वयं सहस्कृतेन सहसा सहस्वता ||1||

(4,32।2अ) मन्युर् इन्द्रो मन्युर् एवास देवो मन्युर् होता वरुणो जातवेदाः|
(4,32।2च्) मन्युं विश ईढते मानुषीर् याः पहि नो मन्यो तपसा सजोषाः ||2||

(4,32।3अ) अभीहि मन्यो तवसस् तवीयान् तपसा युजा वि जहि शत्रून्|
(4,32।3च्) अमित्रहा वृत्रहा दस्युहा च विश्वा वसून्य् आ भरा त्वं नः ||3||

(4,32।4अ) त्वं हि मन्यो अभिभूत्योजाः स्वयंभूर् भामो अभिमातिषाहः|
(4,32।4च्) विश्वचर्षणिः सहुरिः सहीयान् अस्मास्व् ओजः पृतनासु धेहि ||4||

(4,32।5अ) अभागः सन्न् अप परेतो अस्मि तव क्रत्वा तविषस्य प्रचेतः|
(4,32।5च्) तं त्वा मन्यो अक्रतुर् जिहीढाहं स्वा तनूर् बलदावा न एहि ||5||

(4,32।6अ) अयं ते अस्म्य् उप न एह्य् अर्वाङ् प्रतीचीनः सहुरे विश्वदावन्|
(4,32।6च्) मन्यो वज्रिन्न् अभि न आ ववृत्स्व हनाव दस्यूंर् उत बोध्य् आपेः ||6||

(4,32।7अ) अभि प्रेहि दक्षिणतो भवा नो ‘धा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि|
(4,32।7च्) जुहोमि ते धरुणं मध्वो अग्रम् उभाव् उपांशु प्रथमा पिबाव ||7||

(4,33।1अ) अप नः शोशुचद् अघम् अग्ने शुशुग्ध्य् आ रयिम्|
(4,33।1च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||1||

(4,33।2अ) सुक्षेत्रिया सुगातुया वसूया च यजामहे|
(4,33।2च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||2||

(4,33।3अ) प्र यद् भन्दिष्ठ एषां प्रास्माकासश् च सूरयः|
(4,33।3च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||3||

(4,33।4अ) प्र यत् ते अग्ने सूरयो जायेमहि प्र ते वयम्|
(4,33।4च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||4||

(4,33।5अ) प्र यद् अग्नेः सहस्वतो विश्वतो यन्ति भानवः|
(4,33।5च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||5||

(4,33।6अ) त्वं हि विश्वतोमुख विश्वतः परिभूर् असि|
(4,33।6च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||6||

(4,33।7अ) द्विषो नो विश्वतोमुखाति नावेव पारय|
(4,33।7च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||7||

(4,33।8अ) स नः सिन्धुम् इव नावाति पर्ष स्वस्तये|
(4,33।8च्) अप नः शोशुचद् अघम् ||8||

(4,34।1अ) ब्रह्मास्य शीर्षं बृहद् अस्य पृष्ठं वामदेव्यम् उदरम् ओदनस्य|
(4,34।1च्) छन्दांसि पक्षौ मुखम् अस्य सत्यं विष्टारी जातस् तपसो’धि यज्ञः ||1||

(4,34।2अ) अनस्थाः पूताः पवनेन शुद्धाः शुचयः शुचिम् अपि यन्ति लोकम्|
(4,34।2च्) नैषां शिश्नं प्र दहति जातवेदाः स्वर्गे लोके बहु स्त्रैणम् एषाम् ||2||

(4,34।3अ) विष्टारिणम् ओदनं ये पचन्ति नैनान् अवर्तिः सचते कदा चन|
(4,34।3च्) आस्ते यम उप याति देवान्त् सं गन्धर्वैर् मदते सोम्येभिः ||3||

(4,34।4अ) विष्टारिणम् ओदनम् ये पचन्ति नैनान् यमः परि मुष्णाति रेतः|
(4,34।4च्) रथी ह भूत्वा रथयान ईयते पक्षी ह भूत्वाति दिवः सम् एति ||4||

(4,34।5अ) एष यज्ञानां विततो वहिष्ठो विष्टारिणं पक्त्वा दिवम् आ विवेश|
(4,34।5च्) आण्ढीकं कुमुदं सं तनोति बिसं शालूकं शफको मुलाली|
(4,34।5ए) एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ||5||

(4,34।6अ) घृतह्रदा मधुकूलाः सुरोदकाः क्षीरेण पूर्णा उदकेन दध्ना|
(4,34।6च्) एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ||6||

(4,34।7अ) चतुरः कुम्भांश् चतुर्धा ददामि क्षीरेण पूर्नां उदकेन दध्ना|
(4,34।7च्) एतास् त्वा धारा उप यन्तु सर्वाः स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमाना उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिणीः समन्ताः ||7||

(4,34।8अ) इमम् ओदनं नि दधे ब्राह्मणेषु विष्टारिणं लोकजितं स्वर्गम्|
(4,34।8च्) स मे मा क्षेष्ट स्वधया पिन्वमानो विश्वरूपा धेनुः कामदुघा मे अस्तु ||8||

(4,35।1अ) यम् ओदनं प्रथमजा ऋतस्य प्रजापतिस् तपसा ब्रह्मणे ‘पचत्|
(4,35।1च्) यो लोकानां विधृतिर् नाभिरेषात् तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||1||

(4,35।2अ) येनातरन् भूतकृतो ‘ति मृत्युं यम् अन्वविन्दन् तपसा श्रमेण|
(4,35।2च्) यं पपाच ब्रह्मणे ब्रह्म पूर्वं तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||2||

(4,35।3अ) यो दाधार पृथिवीं विश्वभोजसं यो अन्तरिक्षम् आपृणाद् रसेन|
(4,35।3च्) यो अस्तभ्नाद् दिवम् ऊर्ध्वो महिम्ना तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||3||

(4,35।4अ) यस्मान् मासा निर्मितास् त्रिंशदराः संवत्सरो यस्मान् निर्मितो द्वादशारः|
(4,35।4च्) अहोरात्रा यं परियन्तो नापुस् तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||4||

(4,35।5अ) यः प्राणदः प्राणदवान् बभूव यस्मै लोका घृतवन्तः क्षरन्ति|
(4,35।5च्) ज्योतिष्मतीः प्रदिशो यस्य सर्वास् तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||5||

(4,35।6अ) यस्मात् पक्वाद् अमृतं संबभूव यो गायत्र्या अधिपतिर् बभूव|
(4,35।6च्) यस्मिन् वेदा निहिता विश्वरूपास् तेनौदनेनाति तराणि मृत्युम् ||6||

(4,35।7अ) अव बाधे द्विषन्तं देवपीयुं सपत्ना ये मे ‘प ते भवन्तु|
(4,35।7च्) ब्रह्मौदनं विश्वजितं पचामि शृण्वन्तु मे श्रद्दधानस्य देवाः ||7||

(4,36।1अ) तान्त् सत्यौजाः प्र दहत्व् अग्निर् वैश्वानरो वृषा|
(4,36।1च्) यो नो दुरस्याद् दिप्साच् चाथो यो नो अरातियात् ||1||

(4,36।2अ) यो नो दिप्साद् अदिप्सतो दिप्सतो यश् च दिप्सति|
(4,36।2च्) वैश्वानरस्य दंष्ट्रयोर् अग्नेर् अपि दधामि तम् ||2||

(4,36।3अ) य आगरे मृगयन्ते प्रतिक्रोशे ‘मावास्ये|
(4,36।3च्) क्रव्यादो अन्यान् दिप्सतः सर्वांस् तान्त् सहसा सहे ||3||

(4,36।4अ) सहे पिशाचान्त् सहसैषां द्रविणं ददे|
(4,36।4च्) सर्वान् दुरस्यतो हन्मि सं म आकूतिर् ऋध्यताम् ||4||

(4,36।5अ) ये देवास् तेन हासन्ते सूर्येण मिमते जवम्|
(4,36।5च्) नदीषु पर्वतेषु ये सं तैः पशुभिर् विदे ||5||

(4,36।6अ) तपनो अस्मि पिशाचानां व्याघ्रो गोमताम् इव|
(4,36।6च्) श्वानः सिंहम् इव दृष्ट्वा ते न विन्दन्ते न्यञ्चनम् ||6||

(4,36।7अ) न पिशाचैः सं शक्नोमि न स्तेनैः न वनर्गुभिः|
(4,36।7च्) पिशाचास् तस्मान् नश्यन्ति यम् अहं ग्रामम् आविशे ||7||

(4,36।8अ) यं ग्रामम् आविशत इदम् उग्रं सहो मम|
(4,36।8च्) पिशाचास् तस्मान् नश्यन्ति न पापम् उप जानते ||8||

(4,36।9अ) ये मा क्रोधयन्ति लपिता हस्तिनं मशका इव|
(4,36।9च्) तान् अहं मन्ये दुर्हितान् जने अल्पशयून् इव ||9||

(4,36।10अ) अभि तं निरृतिर् धत्ताम् अश्वम् इव अश्वाभिधान्या|
(4,36।10च्) मल्वो यो मह्यं क्रुध्यति स उ पाशान् न मुच्यते ||10||

(4,37।1अ) त्वया पूर्वम् अथर्वाणो जघ्नू रक्षांस्य् ओषधे|
(4,37।1च्) त्वया जघान कश्यपस् त्वया कण्वो अगस्त्यः ||1||

(4,37।2अ) त्वया वयम् अप्सरसो गन्धर्वांस् चातयामहे|
(4,37।2च्) अजशृङ्ग्य् अज रक्षः सर्वान् गन्धेन नाशय ||2||

(4,37।3अ) नदीं यन्त्व् अप्सरसो ‘पां तारम् अवश्वसम्|
(4,37।3च्) गुल्गुलूः पीला नलद्य् अउक्षगन्धिः प्रमन्दनी|
(4,37।3ए) तत् परेताप्सरसः प्रतिबुद्धा अभूतन ||3||

(4,37।4अ) यत्राश्वत्था न्यग्रोधा महावृक्षाः शिखण्ढिनः|
(4,37।4च्) तत् परेताप्सरसः प्रतिबुद्धा अभूतन ||4||

(4,37।5अ) यत्र वः प्रेङ्खा हरिता अर्जुना उत यत्राघाताः कर्कर्यः संवदन्ति|
(4,37।5च्) तत् परेताप्सरसः प्रतिबुद्धा अभूतन ||5||

(4,37।6अ) एयम् अगन्न् ओषधीनां वीरुधाम् वीर्यावती|
(4,37।6च्) अजशृङ्ग्य् अराटकी तीक्ष्णशृङ्गी व्यृषतु ||6||

(4,37।7अ) आनृत्यतः शिखण्ढिनो गन्धर्वस्याप्सरापतेः|
(4,37।7च्) भिनद्मि मुष्काव् अपि यामि शेपः ||7||

(4,37।8अ) भीमा इन्द्रस्य हेतयः शतं ऋष्टीर् अयस्मयीः|
(4,37।8च्) ताभिर् हविरदान् गन्धर्वान् अवकादान् व्यृषतु ||8||

(4,37।9अ) भीमा इन्द्रस्य हेतयः शतं ऋष्टीर् हिरण्ययीः|
(4,37।9च्) ताभिर् हविरदान् गन्धर्वान् अवकादान् व्यृषतु ||9||

(4,37।10अ) अवकादान् अभिशोचान् अप्सु ज्योतय मामकान्|
(4,37।10च्) पिशाचान्त् सर्वान् ओषधे प्र मृणीहि सहस्व च ||10||

(4,37।11अ) श्वेवैकः कपिर् इवैकः कुमारः सर्वकेशकः|
(4,37।11च्) प्रियो दृश इव भूत्वा गन्धर्वः सचते स्त्रियस्|
(4,37।11ए) तम् इतो नाशयामसि ब्रह्मणा वीर्यावता ||11||

(4,37।12अ) जाया इद् वो अप्सरसो गन्धर्वाः पतयो युयम्|
(4,37।12च्) अप धावतामर्त्या मर्त्यान् मा सचध्वम् ||12||

(4,38।1अ) उद्भिन्दतीं संजयन्तीम् अप्सरां साधुदेविनीम्|
(4,38।1च्) ग्लहे कृतानि कृण्वानाम् अप्सरां ताम् इह हुवे ||1||

(4,38।2अ) विचिन्वतीम् आकिरन्तीम् अप्सरां साधुदेविनीम्|
(4,38।2च्) ग्लहे कृतानि गृह्णानाम् अप्सरां ताम् इह हुवे ||2||

(4,38।3अ) यायैः परिनृत्यत्य् आददाना कृतं ग्लहात्|
(4,38।3च्) सा नः कृतानि सीषती प्रहाम् आप्नोतु मायया|
(4,38।3ए) सा नः पयस्वत्य् अइतु मा नो जैषुर् इदं धनम् ||3||

(4,38।4अ) या अक्षेषु प्रमोदन्ते शुचं क्रोधं च बिभ्रती|
(4,38।4च्) आनन्दिनीं प्रमोदिनीम् अप्सरां ताम् इह हुवे ||4||

(4,38।5अ) सूर्यस्य रश्मीन् अनु याः सञ्चरन्ति मरीचीर् वा या अनुसञ्चरन्ति|
(4,38।5च्) यासाम् ऋषभो दूरतो वाजिनीवान्त् सद्यः सर्वान् लोकान् पर्येति रक्षन्|
(4,38।5ए) स न अइतु होमम् इमं जुसाणो ‘न्तरिक्षेण सह वाजिनीवान् ||5||

(4,38।6अ) अन्तरिक्षेन सह वाजिनीवन् कर्कीं वत्साम् इह रक्ष वाजिन्|
(4,38।6च्) इमे ते स्तोका बहुला एह्य् अर्वाङ् इयं ते कर्कीह ते मनो ‘स्तु ||6||

(4,38।7अ) अन्तरिक्षेण सह वाजिनीवन् कर्कीं वत्साम् इह रक्ष वाजिन्|
(4,38।7च्) अयं घासो अयं व्रज इह वत्सां नि बध्नीमः|
(4,38।7ए) यथानाम व ईश्महे स्वाहा ||7||

(4,39।1अ) पृथिव्याम् अग्नये सम् अनमन्त् स आर्ध्नोत्|
(4,39।1च्) यथा पृथिव्याम् अग्नये समनमन्न् एवा मह्यं संनमः सं नमन्तु ||1||

(4,39।2अ) पृथिवी धेनुस् तस्या अग्निर् वत्सः|
(4,39।2च्) सा मे ‘ग्निना वत्सेनेषम् ऊर्जं कामं दुहाम्|
(4,39।2ए) आयुः प्रथमं प्रजां पोषं रयिं स्वाहा ||2||

(4,39।3अ) अन्तरिक्षे वायवे सम् अनमन्त् स आर्ध्नोत्|
(4,39।3च्) यथान्तरिक्षे वायवे समनमन्न् एवा मह्यं संनमः सं नमन्तु ||3||

(4,39।4अ) अन्तरिक्षं धेनुस् तस्या वत्सः|
(4,39।4च्) सा मे वायुना वत्सेनेषम् ऊर्जं कामं दुहाम्|
(4,39।4ए) आयुः प्रथमं प्रजां पोषं रयिं स्वाहा ||4||

(4,39।5अ) दिव्यादित्याय सम् अनमन्त् स आर्ध्नोत्|
(4,39।5च्) यथा दिव्यादित्याय समनमन्न् एवा मह्यं संनमः सं नमन्तु ||5||

(4,39।6अ) द्यौर् धेनुस् तस्या आदित्यो वत्सः|
(4,39।6च्) सा म आदित्येन वत्सेनेषम् ऊर्जं कामं दुहाम्|
(4,39।6ए) आयुः प्रथमं प्रजां पोषं रयिं स्वाहा ||6||

(4,39।7अ) दिक्षु चन्द्राय सम् अनमन्त् स आर्ध्नोत्|
(4,39।7च्) यथा दिक्षु चन्द्राय समनमन्न् एवा मह्यं संनमः सं नमन्तु ||7||

(4,39।8अ) दिशो धेनवस् तासां चन्द्रो वत्सः|
(4,39।8च्) ता मे चन्द्रेण वत्सेनेषम् ऊर्जं कामं दुहाम् आयुः प्रथमं प्रजां पोसं रयिं स्वाहा ||8||

(4,39।9अ) अग्नाव् अग्निश् चरति प्रविष्ट ऋषीणाम् पुत्रो अभिशस्तिपा उ|
(4,39।9च्) नमस्कारेण नमसा ते जुहोमि मा देवानां मिथुया कर्म भागम् ||9||

(4,39।10अ) हृदा पूतम् मनसा जातवेदो विश्वानि देव वयुनानि विद्वान्|
(4,39।10च्) सप्तास्यानि तव जातवेदस् तेभ्यो जुहोमि स जुषस्व हव्यम् ||10||

(4,40।1अ) ये पुरस्ताज् जुह्वति जातवेदः प्राच्या दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।1च्) अग्निम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||1||

(4,40।2अ) ये दक्षिणतो जुह्वति जातवेदो दक्षिणाया दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।2च्) यमं ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एना प्रतिसरेण हन्मि ||2||

(4,40।3अ) ये पश्चाज् जुह्वति जातवेदः प्रतीच्या दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।3च्) वरुणम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||3||

(4,40।4अ) य उत्तरतो जुह्वति जातवेद उदीच्या दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।4च्) सोमम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||4||

(4,40।5अ) ये ‘धस्ताज् जुह्वति जातवेद उदीच्या दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।5च्) भूमिम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||5||

(4,40।6अ) ये ‘न्तरिक्षाज् जुह्वति जातवेदो व्यध्वाया दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।6च्) वायुम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||6||

(4,40।7अ) य उपरिष्टाज् जुह्वति जातवेद ऊर्ध्वाया दिशो ‘भिदासन्त्य् अस्मान्|
(4,40।7च्) सूर्यम् ऋत्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||7||

(4,40।8अ) ये दिशाम् अन्तर्देशेभ्यो जुह्वति जातवेदः सर्वाभ्यो दिग्भ्यो ‘भिदासन्ति अस्मान्|
(4,40।8च्) ब्रह्म र्त्वा ते पराञ्चो व्यथन्तां प्रत्यग् एनान् प्रतिसरेण हन्मि ||8||

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>